Je hebt overwaarde. Maar kun je er ook echt bij?

"Ik heb overwaarde, dus dat geld haal ik er zo uit."

Was het maar zo simpel.

Het is misschien wel de grootste misvatting die ik voorbij zie komen. Mensen zien hun woning in waarde stijgen, rekenen even snel, en denken dat het geld voor het oprapen ligt. En ja, er zit vaak geld in je stenen. Alleen of je er ook bij kunt, en hoeveel, dat is een heel ander verhaal.

Even eerlijk, ik snap het wel. Je huis lijkt een spaarpot waar je jarenlang niks van merkt. Dus laat ik gewoon met de deur in huis vallen en uitleggen hoe het echt zit.

Wat is overwaarde eigenlijk?

Overwaarde is het verschil tussen de waarde van je woning en je openstaande hypotheek. Is je huis meer waard dan wat je nog aan de bank moet? Dan heb je overwaarde.

En die bouw je op twee manieren op. De eerste is aflossen. Elke maand dat je aflost, wordt je schuld een stukje kleiner. De tweede is de waardestijging van je woning. Woningen zijn de afgelopen jaren flink meer waard geworden, door schaarste, inflatie en het feit dat we vaak met twee inkomens kopen.

De gemiddelde overwaarde op een Nederlandse woning ligt inmiddels rond de twee ton. Dat is best veel, als je er zo naar kijkt.

Hoe weet je wat je woning waard is?

Voordat je iets met je overwaarde kunt, wil je weten wat je huis ongeveer waard is. Je hoeft daar niet meteen honderden euro's aan uit te geven.

👉 Begin bij je WOZ-waarde. Die krijg je elk jaar binnen. WOZ min je hypotheek geeft een eerste indicatie. 👉 Wil je het scherper? Een desktoptaxatie kost vaak al rond de 110 euro. 👉 En voor de echte waarde laat je een volledige taxatie doen, meestal rond de 750 euro.

Voor even snel kijken of er iets in je huis zit, is die WOZ-waarde vaak al genoeg.

Waarom bepaalt je inkomen hoeveel je kunt opnemen?

En dan komt het punt waar het bij veel mensen misgaat.

Niet je overwaarde bepaalt hoeveel je kunt opnemen. Je inkomen doet dat.

De geldverstrekker kijkt vooral naar wat je maandelijks verantwoord kunt dragen. Ik had eens een klant met een volledig afbetaalde woning. Veel overwaarde, net met pensioen. Op papier een vermogen. In de praktijk kon hij bijna niks opnemen, omdat het inkomen te laag was. Zonde, en soms best pijnlijk, zeker als je het niet ziet aankomen.

Even een rekenvoorbeeld met ronde bedragen. Stel je neemt 100.000 euro op, aflossingsvrij, tegen zo'n 4% rente. Dan kost dat je ongeveer 330 euro per maand aan rente. Dat moet wel netjes in je maandlasten passen. Dus reken het altijd even door voordat je iets besluit.

Waar gebruiken mensen hun overwaarde voor?

Kort antwoord: bijna alles wat je zelf wilt. Maar een paar dingen zie ik het vaakst.

Nummer één is verbouwen en verduurzamen. Een nieuwe keuken, de badkamer, een uitbouw of de tuin. Grote uitgaven die je niet in één keer van je spaarrekening wilt trekken.

Daarna zie ik beleggen, en soms vastgoed, al is dat de laatste jaren wel ingewikkelder geworden.

En let op, want waar je het voor gebruikt maakt fiscaal uit. Verbouw je je eigen woning? Dan is de rente vaak aftrekbaar, afhankelijk van je situatie. Gebruik je het ergens anders voor? Dan gelden er meestal net iets strengere regels.

En je kinderen helpen aan een woning?

Dat kan vaak ook, en het is een van de mooiere dingen om te doen.

Een veelgebruikte route is dat je je kind geld leent, en de maandlast daarvan jaarlijks terugschenkt. Blijft dat binnen de jaarlijkse vrijstelling? Dan kost het je kind onder de streep bijna niets, terwijl het toch die woning kan kopen.

Belangrijk is wel dat je het goed op papier zet. Doe je dat niet, dan kan de Belastingdienst de jaarlijkse schenking anders beoordelen. En dan betaal je juist meer dan nodig. Dus laat je hier goed bij begeleiden.

Waar moet je op letten?

De grootste fout die ik zie, is dat mensen er te makkelijk over denken. Even snel geld eruit, zonder goed na te denken over wat ze ermee willen.

Terwijl juist die vraag het belangrijkste is. Wat ga je ermee doen, en past het bij jou en je situatie?

Ga je maximaal opnemen? Wees je er dan van bewust dat een woning ook in waarde kan dalen. Zeker als je bijna alles eruit haalt, wil je dat van tevoren goed overzien.

En nog iets waar je tegenaan kunt lopen. Bij een aantal grootbanken mag je nog maar beperkt aflossingsvrij opnemen, tot 150.000 euro of 30% van je woningwaarde. Vervelend, want dat is vaak nou net wat je wilt. Gelukkig zijn er meer dan 50 geldverstrekkers, en bij veel andere partijen kan vaak nog meer. Juist daar zit mijn werk: de partij zoeken die bij jouw wens past.

Liever luisteren?

Ik was te gast in de Lotgenoten Podcast en heb daar wat langer doorgepraat over overwaarde opnemen. Wil je dit onderwerp liever een keer beluisteren of terugkijken? Bekijk de aflevering hier.

Kort samengevat

• Overwaarde is de waarde van je woning min je hypotheek. Je bouwt 'm op door af te lossen en door waardestijging.
• Niet je overwaarde, maar je inkomen bepaalt hoeveel je verantwoord kunt opnemen. Reken de maandlast altijd door.
• Denk eerst na over je doel, en laat je goed begeleiden. Er is vaak veel meer mogelijk dan je denkt.